AKERBELTZ
ARRUIT
ATARRABI - AXULAR
BASAJAUN - ANXO
BEHIGORRI - ZEZENGORRI
EATE
EGUZKI eta ILARGI
ETSAI
GAIZKINE
GAUARGI
GAUEKO
HERENSUGE
INGUMA
IRATXOAK - GORRITXIKIAK
IRELTXUAK
JENTILAK
LAMIAK
MAJU - SUGAAR - SUGOI
MAMURRAK - GALTZAGORRIAK
MARI
MATEO TXISTU
MIKELATS
MIROKUTANA
ODEI
OLENTZERO
ORTZI
SORGINAK
TARTALO - TORTO
Hasiera
ETSAI
Irakaslea da eta leize batean ematen ditu eskolak; Atarrabi eta Mikelatsen irakaslea da. Ikasketak amaitutakoan, ikasle bat Etsairekin geratu behar da; baina Atarrabik alde egitea lortzen du, nahiz eta ihesaldian itzala galdu. Aidetzarra izenarekin ere ezagutzen da.
GAUARGI
Argi itxurako izaki ona da. Gauekoren aurkakoa. Zeanurin Argiduna izena hartzen du.
IRELTXUAK
|
Bizkaiko izaki hauek ahotik sua botatzen duten txorien edo pertsonen itxura izaten dute batzuetan; besteetan zaldi edo katu dira; baina gehienetan txerri itxura hartzen dute. Txerri hauek ibiltariei jarraitzen diete gauez, eta ibiltariak neka-neka eginda hasitako lekura iristen direnean desagertzen dira. Bermeon aspaldian akabatu zuten azken ireltxua. |
|
Beste izen batzuk: Iruztargiak, Ieltxuak (Kortezubin), Iditxoak (Mungian), Iritxoak.
BASAJAUN edo ANXO
Basoan bizi da. Oso indartsua da, garaia, bizarduna eta ile luzeduna; ilea belaunetaraino iristen zaio ia gorputz osoa tapatzen.
Gizakiak baino lehenagotik ezagutzen du nekazaritza, eta gizakiari gauza asko irakatsi dizkio, hala nola, zerra gaztainondoaren hostoa bezalakoa dela; boluaren ardatza haltzaren egurraz egin behar dela; burdina soldatzeko lohia erabili daitekeela...
Basotik oihu eginda adierazten dio artzainari ekaitza dakarrela. Abereak otsoetatik babesten ditu, eta aurre egiten die otsoei. Basajaun gertu dagoenean ardiek txintxarrak mugituz esaten diote artzainari lasai egoteko. Basanderea ere bada.
ATARRABI edo AXULAR
Mariren eta Majuren umea da. Zintzoen ahaide da Atarrabi. Etsairen ikasle izan da, Mikelats bezala. Itzalik gabe bizi omen zen, baina bizitzako azken unetan berreskuratzea lortu zuen.