Chapitro XXI

 

Lore aparis la foxo :

 

- Bona matino ! –dicis la foxo.

- Bona matino ! –respondis polite la princeto, qua regardis addope ma lu vidis nulu.

- Me esas hike, -voco dicis- sub la pomiero.

- Qua vu esas ? –dicis la princeto-. Vu esas tre bela !

- Me esas foxo.

- Venez ludar kun me –propozis ad olu la princeto-. Me esas tante trista !

- Me ne povas ludar kun vu –dicis la foxo-. Me ne esas domestikigita.

- Ha, pardonez ! –dicis la princeto.

 

 

E pos mikra medito lu dicis:

 

- Quo esas domestikigar ?

- Vu esas stranjera –dicis la foxo-. Quon vu serchas ?

- La personin me serchas –dicis la princeto. Ma quo esas domestikigar ?

- La personi –dicis la foxo- posedas fusili e li chasas. To esas tre jenanta ! Ma li anke  produktas hani, to esas lua precipua sucio. Ka vu serchas hani ?

- No –dicis la princeto-. Me serchas amiki. Ma, quo esas domestikigar ?

- To esas tre obliviita afero –dicis la foxo-. “Domestikigar” signifikas “krear relati”.

- Ka “krear relati” ?

- Kompreneble –dicis la foxo-. Vu esas por me nur puereto, tote simila kam centamil puereti. Vu ne esas necesa a me. E me anke ne esas necesa a vu. Me esas por vu nur foxo tote simila kam centamil foxi. Ma se vu domestikigos me, lore ni esos reciproke necesa. Vu esos unika en la mondo por me, e me esos unika en la mondo por vu.

- Me kompreneskas –dicis la princeto-. Existas floro... e semblas a me ke olu domestikigis me...

- To esas posibla –dicis la foxo-. Onu vidas sur Tero tante multa kozi !

- No, to ne esas sur Tero ! –dicis la princeto.

 

La foxo aspektis tre kurioza :

 

- Ka sur altra planeto ?

- Yes.

- Kad anke existas chasisti sur vua planeto ?

- No.

- To esas tre interesanta ! Ka hani ?

- No.

- Nulo esas perfekta –sospiris la foxo-. Mea vivo esas monotona. Me chasas hani e la personi chasas me. Omna hani esas samaspektanta ed anke la personi esas samaspektanta. Do to esas kelke tedanta a me. Ma se vu domestikigas me, lore mea vivo esos tam brilanta e varma kam la suno. Me konocos sono de pazi diferanta ad altra qui obligas a me refujar en mea terotruo. Vua pazi, tote kontree, ektiros me de la terotruo quale muziko. Pluse, ka vu vidas ta frumenta agri ? Me ne manjas pano, do la frumento esas neutila a me. La frumenta agri memorigas nulo a me, e to tristigas me. Ma vu havas ora hararo. E se vu domestikigas me, lo esus marvelo !  nam la frumenta agri memorigos a me vua ora hararo, e me amos la susuro de la vento inter la spiki.

 

 

 

La foxo silencis e longatempe regardis la princeto :

 

- Voluntez... domestikigar me ! –dicis la foxo.

- Ton me prizus –respondis la princeto- ma me ne havas suficanta tempo. Pluse me devas trovar amiki e konocar altra kozi.

- Onu nur bone konocas to quon onu domestikigis –dicis la foxo-. La personi ne plus havas tempo por konocar ulo; li kompras omno ja pronta de la vendisti, ma pro ke ne existas vendisti de amiki, lore la personi ne plus havas amiki. Se vu volas havar amiko, domestikigez me !

- E quon me devas facar ? –dicis la princeto.

- Onu devas esar tre pacienta –respondis la foxo-.  Unesme vu sideskos adsur la herbo ne tre proxim a me. Lore me oblique regardos vu, ma vu nulon dicos. La paroli esas kauzo de miskompreno. Ma singladie vu povos sideskar kelke plu proxim a me...

 

 

La sequanta dio la princeto rivenis.

 

- Maxim bone esus se vu rivenus ye la sama kloko kam hiere –dicis la foxo-. Se vu rivenas, exemple, ye dek e sis kloki, me vartus vua arivo de dek e kin kloki, e segun la kloko di vua arivo proximigeskos, mea feliceso augmentos. E ye dek e sis kloki me esos tre desquieta vartante vua nemediata arivo, tale me deskovros la valoro di la feliceso. Ma se vu arivas singladie ye diferanta kloko, lore me ne savos kande me devas preparar mea kordio... La ritui esas necesa.

- Quo esas rituo? –dicis la princeto.

- To anke esas tre obliviita afero –dicis la foxo-. To distingas dio de altra dio, e kloko de altra kloko. La chasisti anke respektas rituo. Jovdie kustumale li dansas kun la yunini en la vilajo. Kompreneble singla jovdio esas marveloza dio por me. Me povas promenar til la viteyi. Se la chasisti ne dansus sempre ye la sama dio di la semano lore omna dii esus egala e me nulatempe povus vakancar.

 

Tale la princeto domestikigis la foxo. Ma kande la kloko de la foriro proximigeskis, lore la foxo klamis:

 

- Ho ! Me ploros !

- Se vu ploros lore la kulpo esas vua –dicis la princeto-. Me nulakaze deziris malaji a vu; ma vu insistis pri la domestikigo.

- Certe –dicis la foxo.

- Ma vu ploros ! –dicis la princeto.

- Certe ! –dicis la foxo.

- Do, vu nulo ganis.

- Yes, me ulon ganis –dicis la foxo- pro la koloro di la frumento.

 

Pose olu dicis :

 

- Irez rividar la rozi. Vu komprenos ke vua rozo esas unika en la mondo. Pose rivenez por adiar me e me donacos a vu sekreto.

 

La princeto iris rividar la rozi e lu dicis ad oli :

 

- Vi ne esas simila a mea rozo, vi ankore esas nulo. Nulu domestikigis vi nek nulu domestikigesis da vi. Vi esas quale mea foxo esis. Ante olua domestikigo da me olu esis foxo simila ad altra centamil foxi. Nun, pro ke olu esas mea amiko, olu esas unika en la mondo.

 

La rozi tote konsternesis.

 

- Vi certe esas bela, ma tote vakua –dicis la princeto-. Nulu sakrifikus su po vi. Irgu supozus ke mea rozo esas simila a vi, ma mea rozo esas por me plu importanta kam omna vi kune, pro ke olu esas la floro quan me sorgis, la floro quan me irigacis e protektis per vitra klosho; olu esas la floro quan me defensis kontre la aerosufli per paravento e kontre la raupi ( ecepte du o tri qui transformesis a papilioni ) ; olu esis la rozo quan me audis plendar, fanfaronar o esar tacita. Nam olu esas mea rozo.

 

E lu retrovenis a la foxo.

 

- Adio ! –lu dicis.

- Adio ! -dicis la foxo-. Yen mea sekreto. Olu esas tre simpla. Onu nur vidas bone per sua kordio, nam la esenco esas nevidebla a la okuli.

- La esenco esas nevidebla a la okuli –ton repetis la princeto, por bone memorigar lo.

- La tempo quan vu uzis por sorgar vua floro valorizas olu.

- La tempo quan me uzis por sorgar mea floro... –repetis la princeto por ne obliviar lo.

- La personi obliviis ta verajo –dicis la foxo-, quan vu devas ne obliviar. Nun vu eterne responsas pri to quon vu domestikigis. Vu responsas pri vua rozo...

- Me responsas pri mea rozo... repetis la princeto por ton memorigar.