Números reais
O conxunto dos números reais pódese considerar como a unión de dúas
grandes familias de números decimais: os racionais e os irracionais.
Os números racionais
Son todos aqueles que se poden representar en forma de fracción ou división
indicada:
, sendo n e m dous números
enteiros calesqueira (..., -5, -4, -3, -2, -1, 0, 1, 2, 3, 4, 5, ...), pero coa condición
de que
.
Como queda dito, a fracción
é unha división
indicada. Se calculamos o seu cocente, poden acontecer dous casos:
- A parte decimal está formada por un bloque de cifras que se repiten infinitas veces,
xusto despois da coma decimal:
Estes números racionais chámanse periódicos puros, e o
bloque que se repite, periodo. Adóitase a compactar a notación
escribindo unha soa vez o periodo e marcándoo superiormente. Obsérvese
que os números enteiros son tamén periódicos puros, con periodo
igual a cero.
- A parte decimal está formada por un bloque de cifras que se repite indefinidamente,
o periodo, pero non xusto despois da coma decimal:
Estes números chámanse periódicos mixtos e as cifras que
hai entre a coma decimal e a primeira aparición do periodo é o
anteperiodo.
Da mesma maneira que todo número racional se converte nun decimal periódico ó
facer a división, tamén é certo que un número decimal periódico
calquera se pode transformar a fracción.
Nembargantes, cando os números decimais non son periódicos, entón non se
poden transformar en fraccións e xa non son racionais; estamos a falar entón dos
números irracionais.
Os números irracionais
Hai infinidade de números decimais non periódicos ou irracionais, velaí
algúns deles.
- O famoso número
, que é o cocente entre a lonxitude
dunha circunferencia calquera, L, e o seu diámetro,
O seu cálculo ocupou o tempo de moitos matemáticos ó longo da
historia. Non é posible o seu coñecemento exacto, xa que ten un
número infinito de decimais, sin seguir unha secuencia lóxica.
Observa un desenrolo de
con
500 decimais. ¿Podes atopar un bloque que se repita exactamente
igual indefinidamente? Se cadra pensas que o seu periodo está formado por estas
primeiras cifras que logo se volverán a repetir unha e outra vez. Para convencerte
que non é así, velaí
con
5000 decimais.
- O cálculo de moitas raíces ten como resultado un número irracional:
Este último, coñecido como número áureo, era considerado
polos gregos como especialmente estético.
- O número e, xunto con
,
ocupa un lugar destacado na Matemática. É a base dos logaritmos naturais,
utilízase na representación expoñencial dos números complexos
e é o límite
Aquí tes o número e con 5000 decimais;
¿Podes atopar un periodo? Desde logo que non.
Todos os números irracionais cumplen a propiedade de non poder ser representados en forma
de fracción; isto é, se chamamos r a un número irracional
calquera, NON PODEMOS ATOPAR dous enteiros n e m de xeito que
.
Todos os números decimais periódicos (racionais), xunto con todos os decimais
non periódicos (irracionais), forman o conxunto
dos
números reais.